Muzyka
Casta diva i Norma: czego słuchasz
O czym jest „Norma", dlaczego „Casta diva" stała się najsłynniejszą arią Belliniego i jak słuchać bel canta na koncercie w kościele, nie mając przed sobą libretta.
Zarezerwuj miejsca na koncert ↗Czym jest „Norma
„Norma" to opera w dwóch aktach, określana jako tragedia lirica, autorstwa Vincenza Belliniego. Libretto napisał Felice Romani na podstawie francuskiej sztuki Alexandre'a Soumeta. Prapremiera odbyła się w La Scali w Mediolanie 26 grudnia 1831 roku. Uważana jest za wzorcowy przykład bel canta, a rola tytułowa należy do najbardziej wymagających w repertuarze sopranowym. Wiele koncertów belliniowskich, w Katanii i gdzie indziej, zbudowanych jest wokół jej najsłynniejszej muzyki.
Fabuła w skrócie
Akcja rozgrywa się w Galii pod rzymską okupacją. Norma, najwyższa kapłanka druidów, złamała śluby i potajemnie urodziła dzieci Pollionowi, rzymskiemu prokonsulowi. Pollione kocha teraz młodszą kapłankę, Adalgizę, i rodzi się trójkąt miłosny. Nie musisz znać fabuły, by cieszyć się koncertem, ale świadomość, że muzyka pełna jest podzielonych lojalności, wyjaśnia jej siłę oddziaływania.
Modlitwa do księżyca
Casta diva to kawatyna z I aktu, w której Norma modli się do bogini księżyca, czystej bogini z tytułu, o pokój. To wolna, unosząca się linia melodyczna, którą głos musi utrzymać z doskonałą kontrolą, z ozdobnikami, które wyrastają z melodii, a nie ją przerywają. Dziś to jedna z najsłynniejszych arii XIX wieku i utwór, który większość ludzi ma na myśli, mówiąc, że chce usłyszeć Belliniego.
Śpiewaczka, która omal go nie odrzuciła
Giuditta Pasta stworzyła rolę Normy, a gdy 5 grudnia 1831 roku rozpoczęły się próby, zawahała się przed Casta diva. Uważała, że aria nie jest dostosowana do jej głosu. Bellini przekonał ją, by próbowała przez tydzień, po czym dostosowała się do niej i przyznała do błędu. To przypomnienie, że utwór, który dziś definiuje tę rolę, omal nie został w ogóle zaśpiewany.
Chłodna premiera
Norma nie zaczęła się triumfalnie. Bellini pisał do Florima w noc premiery o fiasku i obojętności publiczności. Obwiniał zmęczonych śpiewaków oraz wrogie nastawienie właściciela pewnego pisma i jego zwolenników, a drugi wieczór określił jako cieplejszy. Od tego drugiego przedstawienia opera została uznana za sukces, a sama La Scala dała jej 208 przedstawień do końca XIX wieku.
Norma w podróży
Norma dotarła do Londynu 20 czerwca 1833 roku, a do Stanów Zjednoczonych, do Nowego Orleanu, 1 kwietnia 1836 roku. Metropolitan Opera wznowiła ją w 1927 roku z Rosą Ponselle — było to jej pierwsze przedstawienie tam od 1892 roku. W 2025 roku Jessica Pratt zaśpiewała Casta diva w La Scali w tonacji G-dur, w której Bellini pierwotnie ją skomponował, po raz pierwszy w teatrze, w którym powstała. Aria wciąż jest na nowo przemyślana niemal dwa stulecia później.
Bel canto w jednym zdaniu
Bel canto to po włosku piękny śpiew. Określa styl, który dominował w dużej części Europy w XVIII i na początku XIX wieku, z gładkim, wyrównanym dźwiękiem, frazowaniem legato i ozdobnikami, a Rossini, Bellini i Donizetti to jego najsłynniejsi przedstawiciele. Termin jest płynny, ale dla słuchacza oznacza melodię, którą głos niesie od początku do końca.
Normy, które się pamięta
Pasta była pierwszą Normą. W XX wieku Rosa Ponselle śpiewała tę rolę w Nowym Jorku i Londynie, a po drugiej wojnie światowej Maria Callas, Leyla Gencer, Joan Sutherland i Montserrat Caballé stały się jej czołowymi interpretatorkami. Sama Callas zaśpiewała ją w 89 przedstawieniach scenicznych. Nagrania Casta diva w wykonaniu tych śpiewaczek łatwo znaleźć, a wysłuchanie dwóch lub trzech przed koncertem wyostrza słuch na śpiew na żywo.
Jak słuchać koncertu w kościele
Recital bez dekoracji i bez wyświetlanego przekładu prosi, byś słuchał linii melodycznej. Śledź jedną frazę od początku do końca i zauważ, jak śpiewak oddycha, gdzie głos się wznosi, a gdzie orkiestra się wycofuje. W pierwszej arii usłyszysz więcej niż przez cały wieczór połowicznej uwagi. Jeśli znasz z góry jeden utwór, niech to będzie Casta diva — gdy nadejdzie, będziesz się nim cieszyć, a nie spotykać go po raz pierwszy.
Źródła